Kobiecy autyzm – charakterystyka kobiet w spektrum autyzmu
Czym charakteryzuje się spektrum autyzmu u kobiet? Czy to prawda, że istnieją różnice w objawach między kobietami i mężczyznami? Jak wygląda diagnoza autyzmu u kobiet?
Artykuły, poradniki i wiedza na temat zdrowia psychicznego, ADHD, autyzmu, depresji i innych tematów związanych z neuroatypowością.
Jeśli potrzebujesz profesjonalnej pomocy, skontaktuj się z nami. Nasi specjaliści są gotowi, by Ci pomóc.
Czym charakteryzuje się spektrum autyzmu u kobiet? Czy to prawda, że istnieją różnice w objawach między kobietami i mężczyznami? Jak wygląda diagnoza autyzmu u kobiet?
Naucz się rozróżniać burnout (wypalenie), shutdown (wyłączenie się), meltdown (wściekłość).
Zastanawiasz się nad coming outem? Nie masz pomysłu, jak o tym rozmawiać z bliskimi? Zapraszamy Cię do bezpiecznej przestrzeni, w której możesz podzielić się swoimi myślami.
Jeśli artykuł wywołał u Ciebie jakieś pytania lub potrzebujesz profesjonalnej pomocy, skontaktuj się z nami.
Artykuł “Experiences of interpersonal victimization and abuse among autistic people” (“Doświadczania interpersonalnej wiktymizacji i przemocy wśród osób autystycznych”; 2024) autorstwa Sarah Douglas i Felicity Sedgewick jest poruszający i przygnębiający, ponieważ to jedna z tych lektur, podczas których potwierdzają się pesymistyczne przypuszczenia, w które przyjemniej jest wypierać ze świadomości. Próba analizy tego badania w sposób zdystansowany emocjonalnie prowadzi do pozornie zaskakującego wniosku o intersekcjonalności: doświadczenia osób autystycznych w obliczu przemocy w związku oraz przemocy seksualnej są dwutorowo moderowane na ich niekorzyść wskutek wykluczenia krzyżowego. Co to oznacza w praktyce?
Koncepcja intersekcjonalności zakłada, że różne aspekty funkcjonowania społecznego człowieka nakładają się na siebie. Np. autystyczna kobieta jest jednocześnie osoba autystyczną i kobietą. W badaniu opisano ciekawy kontekst. Przez lata autyzm był diagnozowany w znacznej większości u chłopców. Z tego skupienia soczewki badawczej na doświadczeniach autystycznych dzieci i ich rodzin wynika współczesny brak danych nt. doświadczeń osób autystycznych charakterystycznych dla innych etapów rozwoju. Takim doświadczeniem charakterystycznym dla dorosłości jest wchodzenie w związki i na temat tych doświadczeń nie ma wystarczającej naukowej wiedzy. Jest to więc pierwszy opisywany aspekt, w którym osoby autystyczne są poszkodowane niejako z założenia - nie istnieje wiarygodna, oparta na badaniach rama, do której można odnosić doświadczenia i analizować, co stanowi normę. Z drugiej strony badaczki zwracają uwagę, że jeśli już istnieją badania dotyczące relacji romantycznych i seksualnych nawiązywanych przez osoby autystyczne, to badania te dotyczą… wyłącznie kobiet. Tutaj na pierwszy plan wyłaniają się autystyczni mężczyźni oraz autystyczne osoby niebinarne i transpłciowe - ich doświadczenia są jeszcze bardziej pominięte. To pominięcie (1. badania dotyczą tylko chłopców -> 2. nie mamy danych o dorosłych -> 3. ale jeśli już mamy dane o dorosłych w zakresie relacji romantycznych i seksualnych, to dane te dotyczą wyłącznie kobiet) można interpretować jako “seksizm dobrotliwy w akcji” - jakby badacze założyli, że należy w badaniach skupić się na doświadczeniach kobiet, bo przemoc w związkach jest w przypadku populacji neurotypowej problemem dotykającym kobiet zarówno częściej, jak i dotkliwiej, niż mężczyzn. Te uwarunkowania powodują, że straciliśmy z oczu kluczowy wątek - co jeśli w populacji autystycznych dorosłych to nie płeć (jak w populacji neurotypowej), a autyzm jest kluczowym predyktorem wiktymizacji spowodowanej przemocą w związku i/lub przemocą seksualną?
Analizując wywiady przeprowadzone z 24 osobami w wieku od 25 do 61 lat, Douglas i Sedgewick wyłoniły 6 tematów: 1. doświadczenia nadużyć, 2. autyzm użyty przeciwko ofierze, 3. słabe modelowanie w rodzinie, 4. wpływ innych relacji i wpływ na inne relacje, 5. radzenie sobie z traumą, 6. zalecenia do przyszłej praktyki. Szczególną uwagę należy zwrócić na punkt drugi - autyzm (ofiary) użyty przeciwko ofierze. Z perspektywy osoby autystycznej to jednocześnie porażające i budujące - zobaczyć, że instrumentalizacja naszego autyzmu przeciwko nam to wspólne doświadczenie wielu osób w spektrum.

Psycholog
Basia jest psycholożką; absolwentką Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.